Batı Cephesi ve Büyük Zafer

İnönü savaşları, Teşkilat-ı Esasiye, Moskova Antlaşması, Sakarya, Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Mudanya ve Lozan.

1 / 7 kart

Düzenli Ordu ve I. İnönü (1921)

Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlık üzerine düzenli ordu kuruldu (10 Kasım 1920). I. İnönü Savaşı, düzenli ordunun ilk askerî başarısıdır; İsmet İnönü generalliğe yükseldi.

I. İnönü'nün Sonuçları

  • Teşkilat-ı Esasiye (20 Ocak 1921): yeni Türk devletinin ilk anayasası; "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir."
  • Londra Konferansı (İtilaf devletleri TBMM'yi ilk kez hukuken tanıdı), İstiklal Marşı'nın kabulü (12 Mart 1921, M. Akif Ersoy), Türk-Afgan Dostluk Antlaşması, Moskova Antlaşması.
Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): TBMM'yi tanıyan ilk büyük devlet Sovyet Rusya oldu; kapitülasyonları kaldıran ilk devlet.

II. İnönü, Kütahya-Eskişehir ve Sakarya

  • II. İnönü (1921): ikinci zafer. M. Kemal: "Siz orada yalnız düşmanı değil milletin makûs talihini de yendiniz."
  • Kütahya-Eskişehir Savaşları: düzenli ordunun ilk ve tek yenilgisi; ordu Sakarya doğusuna çekildi. M. Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verildi ve Tekâlif-i Milliye emirleri yayınlandı.
  • Sakarya Meydan Muharebesi (1921): M. Kemal'in başkomutan olarak yönettiği ilk savaş ("Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır"); düzenli ordunun son savunma savaşı. M. Kemal'e Mareşallik ve Gazilik verildi. Ardından Kars Antlaşması ile doğu sınırı kesinleşti.

Büyük Taarruz ve Barış

  • Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos–9 Eylül 1922): "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir!" İzmir'e kadar düşman yurttan atıldı.
  • Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922): Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşsız alındı; Osmanlı fiilen sona erdi, askerî safha bitti (TBMM adına İsmet İnönü).

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Sevr'i geçersiz kılıp Türkiye'nin bağımsızlığını tescilledi ("Türkiye'nin tapu senedi"). TBMM adına İsmet İnönü katıldı; öncesinde saltanat kaldırıldı (1 Kasım 1922).

  • Lehte: kapitülasyonlar kaldırıldı, Ermeni yurdu ve yabancı okul sorunu çözüldü, İstanbul boşaltıldı, azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı.
  • Çözülemeyen tek sorun: Musul (sonra İngiltere'ye kaldı). Boğazlar, Patrikhane ve Suriye sınırı ileride tekrar gündeme geldi.