Siyasi ve Hukuk Alanında İnkılaplar

Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması, Cumhuriyet'in ilanı, 1924 Anayasası, Medeni Kanun ve kadın hakları.

1 / 5 kart

Siyasi İnkılaplar

  • Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Lozan'da ikilik yaratılmasını önlemek için hızlandırıldı; iki başlı yönetime son verildi, Vahdettin ülkeyi terk etti (Osmanlı fiilen bitti).
  • Ankara'nın Başkent Olması (13 Ekim 1923).
  • Cumhuriyet'in İlanı (29 Ekim 1923): kabine sistemine geçildi; ilk Cumhurbaşkanı M. Kemal, ilk Başbakan İsmet İnönü. Rejim ve devlet başkanlığı sorunu çözüldü.
  • Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): inkılapların önündeki en büyük engel kalktı; ümmetten millet anlayışına geçildi. Aynı gün Tevhid-i Tedrisat kabul edildi, Şeriye-Evkaf Vekaleti (yerine Diyanet) ve Erkan-ı Harbiye (yerine Genelkurmay) kaldırıldı.

Hukuk İnkılapları

1924 Anayasası

Çift anayasal döneme son verdi; en uzun yürürlükte kalan anayasadır. Çift dereceli seçim, seçme yaşı 18/seçilme 30.

  • 1928: "Devletin dini İslam'dır" ibaresi çıkarıldı (laiklik yolunda).
  • 1934: kadınlara milletvekili seçme-seçilme hakkı; 1937: Atatürk ilkeleri eklendi.

Medeni Kanun (17 Şubat 1926)

İsviçre'den alındı. Getirdikleri: hukuk birliği, resmî nikâh, tek eşlilik, kadına boşanma hakkı, mirasta-şahitlikte kadın-erkek eşitliği. (Siyasi haklar bu kanunla verilmedi.)

Yabancı kanunların kaynağı: Ceza → İtalya; Medeni-Ticaret-Borçlar → İsviçre; İdare → Fransa.

Kadınlara Siyasi Haklar

1930 belediye, 1933 muhtarlık, 1934 milletvekili seçme-seçilme hakkı. Kadınlar ilk kez 1935'te milletvekili seçildi (18 kadın).