İnönü Dönemi ve Türkiye (1938–1950)

Atatürk sonrası İsmet İnönü'nün 'Millî Şef' dönemi, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'ndaki tutumu ve çok partili hayata geçiş.

1 / 4 kart

İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı

Atatürk'ün ölümü (10 Kasım 1938) sonrası İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçildi ("Millî Şef", "Değişmez Genel Başkan").

Türkiye ve II. Dünya Savaşı

  • Türkiye savaş boyunca denge politikası izleyerek fiilen tarafsız kaldı; savaşa girmemek temel amaçtı.
  • Savaşın sonuna doğru, Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olabilmek için 23 Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti (fiilî çatışmaya girmedi).

Savaş Yıllarının Ekonomik Önlemleri

  • Varlık Vergisi (1942): savaş ekonomisinin finansmanı için; uygulamada tartışmalara yol açtı.
  • Toprak Mahsulleri Vergisi ve Millî Korunma Kanunu.
  • Köy Enstitüleri (1940): Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç öncülüğünde köylerde öğretmen yetiştirmek için kuruldu.

Çok Partili Hayata Geçiş

  • Savaş sonrası demokratikleşme rüzgârı ve BM üyeliği etkili oldu.
  • Dörtlü Takrir (1945): Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan CHP'ye muhtıra verdi.
  • Demokrat Parti (7 Ocak 1946) kuruldu. 1946 seçimi "açık oy–gizli sayım" ile tartışmalı yapıldı; 1950 seçiminde DP iktidara geldi.