Kırım Savaşı (1853–1856)
- Nedenler: Rusların sıcak denizlere inme isteği, kutsal yerler sorunu, Osmanlı'yı paylaşma teklifinin İngiltere'ce reddi.
- Rusya 1853'te Sinop'ta Osmanlı donanmasını yaktı; 1854'te İngiltere-Fransa Osmanlı yanında savaşa girip Sivastopol'u bombaladı, Rusya barış istedi.
Paris Barış Antlaşması (1856)
- Osmanlı bir Avrupa devleti sayıldı; toprak bütünlüğü Avrupa garantisine alındı.
- Osmanlı ve Rusya Karadeniz'de donanma bulundurmayacaktı (Osmanlı galipken mağlup muamelesi gördü).
NOT: Osmanlı ilk kez bu savaşta (1854) dış borç aldı. Konferans öncesi Avrupa desteği için 1856 Islahat Fermanı ilan edildi. Modern hemşireliğin öncüsü Florence Nightingale bu savaşta İstanbul'a geldi.
93 Harbi (1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı)
- Osmanlı'nın Tersane Konferansı kararlarını reddi ve Rusya'nın Panslavist politikası nedeniyle çıktı.
- Ruslar doğuda Erzurum'a, batıda Ayestefanos (Yeşilköy)'a kadar ilerledi. Nene Hatun (Aziziye Tabyası), Gazi Osman Paşa (Plevne Kahramanı) mücadele etti.
Ayestefanos ve Berlin Antlaşmaları (1878)
| Ayestefanos (yürürlüğe girmedi) | Berlin (geçerli oldu) |
|---|---|
| Büyük Bulgaristan Krallığı | Bulgaristan'a özerklik, krallık 3 parçaya bölündü |
| Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız | Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız |
| Kars, Ardahan, Batum, Doğu Beyazıt Rusya'ya | Kars-Ardahan-Batum Rusya'ya; Doğu Beyazıt Osmanlı'da |
NOT: İngiltere ilk kez Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü korumaktan vazgeçti. Berlin'de Ermeni sorunu ilk kez gündeme geldi; Kıbrıs İngiltere'ye geçici üs olarak verildi. İlk kez Balkanlardan Anadolu'ya göçler yaşandı.