Gizli Antlaşmalar, Wilson İlkeleri ve Mondros

Gizli Antlaşmalar

İtilaf devletleri, savaş sonrası paylaşımı önceden belirlemek için Osmanlı topraklarını gizlice böldü:

Antlaşma	Taraf / Paylaşım
Boğazlar (İstanbul)	İng-Fr-Rus; Boğazlar Rusya'ya.
Londra	İng-Fr-İtalya; 12 Ada ve Antalya İtalya'ya (İtalya İtilaf'a geçti).
Sykes-Picot	İng-Fr-Rus; Irak İngiltere'ye, Suriye-Lübnan Fransa'ya (Orta Doğu paylaşımı).
Mc Mahon	İngiltere-Şerif Hüseyin; bağımsız Arap devleti sözü.
Saint Jean de Maurienne	İzmir, Aydın, Muğla İtalya'ya.

NOT: Gizli antlaşmaları "Sarı Kitap" ile dünyaya duyuran Rusya'dır. Wilson İlkeleri bunları hukuken geçersiz kıldı.

Wilson İlkeleri (1918)

ABD Başkanı Wilson'un "14 Nokta"sı: gizli antlaşmalara son, yenenler toprak/tazminat almayacak, sömürgeciliğe son, her ulusun kendi geleceğini belirlemesi (self-determinasyon), Boğazların ticarete açık olması.

NOT: Wilson İlkeleri Cemiyet-i Akvam (Milletler Cemiyeti)'nın temelini oluşturdu ve Türk kamuoyunda manda-himaye tartışmasını başlattı.

Savaşın Sonuçları ve Barış Antlaşmaları

Yeni devletler kuruldu (Polonya, Çekoslovakya, Yugoslavya...); Rusya'da komünizm, İtalya'da faşizm, Almanya'da nazizm doğdu; Milletler Cemiyeti kuruldu.
Yenilenlerle barış antlaşmaları: Osmanlı → Sevr, Almanya → Versay, Avusturya → Sen Jermen, Macaristan → Triyanon, Bulgaristan → Nöyyi. (II. Dünya Savaşı'na sebep olan: Versay.)

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

Vahdettin döneminde, Rauf Orbay ile İngiliz Calthorpe arasında Limni'nin Mondros limanında imzalandı.
Ağır maddeler: Boğazlar açılacak, Osmanlı ordusu terhis edilecek; 7. madde — İtilaf devletleri güvenliğini tehdit eden yeri işgal edebilecek; 24. madde — Doğu'da Vilayet-i Sitte'de karışıklıkta işgal.
Mondros'a dayanarak ilk işgal edilen yer Musul; Anadolu'da ilk işgal Hatay/Dörtyol. İlk tepki: direnme (müdafaa-i hukuk) cemiyetleri kuruldu.

M. Kemal Mondros için: "Osmanlı bu antlaşma ile kendini kayıtsız şartsız düşmana teslim etmeye razı olmuştur." Osmanlı bu antlaşma ile fiilen sona ermiştir.